31 lượt xem

Bệnh zona thần kinh có lây không, chữa như thế nào?

Bệnh zona thần kinh là một bệnh do cùng một loại virus gây bệnh thủy đậu có tên gọi là varicella zoster virus (VZV) gây nên. Bệnh thường xuất hiện với triệu chứng đau nhức, nóng rát và khó chịu tại vị trí tổn thương. Trong hầu hết các trường hợp, bệnh zona thần kinh không phải là một tình trạng đe dọa tính mạng. Tuy nhiên nếu không được chữa trị kịp thời sẽ ảnh hưởng nhiều đến chất lượng cuộc sống và dẫn tới nhiều biến chứng nguy hiểm.

1. Bệnh zona thần kinh là gì?

Bệnh zona thần kinh hay còn gọi là bệnh zona tên tiếng Anh là shingles, trong dân gian còn được gọi với tên gọi là “giời leo”. Bệnh zona là bệnh nhiễm trùng da do virus thần kinh Varicella zoster (VZV) – virus gây bệnh thủy đậu, thuộc họ virus herpes gây nên. Sau khi người bệnh bị bệnh thuỷ đậu đã khỏi thì vẫn còn một số virus Varicella tồn tại ở trạng thái tiềm tàng nhưng không gây bệnh. Các virus này cư trú ở các hạch thần kinh trong nhiều tháng, nhiều năm.
Khi gặp các điều kiện thuận lợi như: suy giảm miễn dịch, các sang chấn tinh thần hoặc suy nhược cơ thể… loại virus này sẽ tái hoạt. Chúng nhân lên và phát triển lan truyền ra các đầu dây thần kinh cảm giác làm tổn thương niêm mạc, da từ đó gây nên bệnh zona. Đó chính là lý do mà zona là một bệnh ngoài da nhưng lại có tổn thương gốc ở dây thần kinh.

2. Bệnh zona thần kinh có lây không?

Như đã nhắc đến ở trên, zona thần kinh không phải là bệnh truyền nhiễm vì vậy nó không thể lây bệnh. Tuy nhiên, virut varicella-zoster – nguyên nhân gây bệnh zona rất dễ lây lan và nếu bạn bị bệnh zona, bạn có thể truyền virus cho người khác, sau đó có thể khiến họ mắc bệnh thủy đậu. Nhất là đối với những ai chưa từng bị thủy đậu hoặc chưa được tiêm chủng ngừa thủy đậu thì nên tránh tiếp xúc với người bị zona bởi rất có thể sẽ bị lây nếu sức đề kháng kém.
Bất cứ ai đã từng bị thủy đậu đều có thể bị bệnh zona; thậm chí trẻ em cũng có thể bị zona. Bệnh zona không thể truyền từ người này sang người khác.

3. Lây truyền bệnh zona thần kinh như thế nào?

Một người mắc bệnh zona thường có thể truyền virus varicella-zoster sang một người chưa bao giờ bị thủy đậu.
Bệnh zona ngoài da gây ra vết mụn nước bị vỡ và virus varicella-zoster có thể lây lan qua tiếp xúc với mụn nước zona. Nếu bạn chưa bị thủy đậu, bạn có thể bị nhiễm virus varicella-zoster khi tiếp xúc với mụn nước zona của người khác. Điều này có thể là nguyên nhân khiến bạn mắc bệnh thủy đậu.
Vi-rút không lây lan sau khi các mụn nước khô và thành vảy. Một khi mụn nước đóng vảy, chúng không còn truyền nhiễm. Virus cũng không lây lan khi các mụn nước được che chắn tốt.
Bạn không thể bị bệnh zona khi tiếp xúc với nước bọt hoặc dịch tiết mũi của người bị bệnh zona, trừ những trường hợp hiếm gặp. Điều đó có nghĩa là bạn thường không thể bị bệnh zona nếu ai đó bị ho hoặc hắt hơi vào bạn.
VZV từ một người bị bệnh zona ít lây truyền hơn virus từ người bị thủy đậu. Nguy cơ lây lan virus là khá thấp.

4. Phòng ngừa lây lan bệnh zona thần kinh

Để ngăn ngừa tình trạng lây lan VZV cho người khác, cần lưu ý một số điều sau:
  • Che vết phát ban.
  • Tránh chạm hoặc gãi vào phát ban
  • Rửa tay thường xuyên
  • Tránh tiếp xúc với những người sau đây nếu bạn bị zona:
  • Phụ nữ mang thai chưa bao giờ bị thủy đậu hoặc vắc-xin thủy đậu;
  • Trẻ sinh non hoặc nhẹ cân
  • Những người có hệ thống miễn dịch yếu, chẳng hạn như những người dùng thuốc ức chế miễn dịch hoặc trải qua hóa trị liệu, người nhận ghép tạng và những người bị nhiễm virus suy giảm miễn dịch ở người (HIV).

5. Biến chứng của bệnh zona thần kinh

Ngoài phát ban và các triệu chứng của nhiễm virus, bệnh zona có thể dẫn đến các biến chứng, một số trong đó có thể nghiêm trọng, kéo dài. Chúng bao gồm:
  • Mất thị lực, nếu bệnh zona xảy ra trong hoặc gần mắt
  • Vấn đề thính giác và thăng bằng nếu bệnh zona xuất hiện trong hoặc xung quanh tai
  • Yếu cơ
  • Liệt mặt
  • Viêm phổi
  • Viêm não

Một biến chứng khác là đau dây thần kinh postherpetic (PHN), ảnh hưởng đến 10 -18 % tỷ lệ những người đã bị bệnh zona.

Bệnh zona đi dọc theo một con đường thần kinh, gây đau đớn và cảm giác kỳ lạ. Da của bạn có thể bị râm ran hoặc cảm thấy như bị bỏng rát trước khi các mụn nước xuất hiện. Ngứa và nhạy cảm khi chạm cũng là triệu chứng của bệnh zona.
Đau zona khác nhau về mức độ nghiêm trọng và có thể khó điều trị bằng thuốc giảm đau không kê đơn. Bác sĩ có thể kê toa thuốc chống trầm cảm hoặc steroid. Hai loại thuốc này có thể làm giảm đau thần kinh thành công ở một số người.
Một người bị PHN sẽ bị đau kéo dài ở vùng phát ban sau khi hết. Cơn đau có thể nghiêm trọng, và nó có thể kéo dài trong vài năm.

6. Bệnh zona thần kinh chữa như thế nào?

Hiện nay bệnh zona vẫn chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu. Trong nhiều trường hợp, có thể cần phải kết hợp các phương pháp điều trị khác nhau để điều trị bệnh.
  • Các thuốc giảm đau tại chỗ (miếng dán có chứa thuốc giảm đau hoặc bôi thuốc giảm đau) phối hợp với các thuốc giảm đau toàn thân, thuốc chống trầm cảm ba vòng, thuốc chống co giật, thuốc giảm đau dạng thuốc phiện…
  • Phương pháp thủy châm bằng các thuốc tăng cường dinh dưỡng, bồi bổ thần kinh.
  • Phương pháp kích thích điện thần kinh qua da; tiêm thuốc phong bế dây thần kinh.
  • Bệnh zona thường đau trước khi phát ban. Nguy cơ phát triển đau dây thần kinh hậu zona giảm một nửa nếu bắt đầu dùng thuốc kháng virus trong vòng 72 giờ từ khi xuất hiện phát ban bệnh zona.