73 lượt xem

Hội chứng ruột kích thích: Thông tin chi tiết về bệnh từ A-Z

Hội chứng ruột kích thích là một trong những bệnh về đường tiêu hóa khá phổ biến hiện nay. Tuy đây không phải là bệnh lý nguy hiểm nhưng nó lại ảnh hưởng khá nhiều đến cuộc sống sinh hoạt thường ngày của người bệnh. 

1. Hội chứng ruột kích thích là bệnh gì?

Hội chứng ruột kích thích (tên tiếng Anh là Irritable Bowel Syndrome-IBS) ở Việt Nam có tên gọi khác cụ thể hơn như viêm đại tràng co thắt, viêm đại tràng chức năng hoặc viêm đại tràng mãn tính. Hội chứng này có biểu hiện rõ ràng nhưng rất khó phát hiện, khi người bệnh đi khám hay xét nghiệm sẽ không tìm thấy những tổn thương hay bất thường về cấu trúc giải phẫu của ruột.

Hội chứng ruột kích thích

2. Nguyên nhân chính gây ra hội chứng ruột kích thích

Trên thế giới cũng như Việt Nam, các bác sĩ đều chưa xác định được nguyên nhân cụ thể dẫn đến hội chứng này. Tuy nhiên, chúng ta có thể kể đến một vài nhân tố được cho là có ảnh hưởng đến hội chứng ruột kích thích:

  • Yếu tố di truyền: Điều này rất khó giải thích nhưng nó cũng là một nguyên nhân gây ra hội chứng này, tuy nhiên tỷ lệ không cao.
  •  Nhiễm khuẩn đường tiêu hoá: Do nhiều nguyên nhân dẫn đến nhiễm khuẩn như ăn uống những thực phẩm độc hại, thực phẩm quá hạn sử dụng.
  • Stress: Yếu tố thần kinh cũng là một trong những yếu tố cốt lõi gây ra bệnh này. Một số người khi bị căng thẳng, áp lực mới xuất hiện triệu chứng bệnh hoặc bệnh đột nhiên trở nên nặng hơn do tâm lý.
  • Thực phẩm: Tùy thuộc vào cơ địa của mỗi người mà có phản ứng với một số loại thực phẩm nhất định. Hội chứng ruột kích thích có thể xuất hiện khi ăn một số thực phẩm kiêng kị của bản thân (điều này gần giống với dị ứng).
  •  Tác dụng phụ khi sử dụng kháng sinh: Dùng kháng sinh nhiều cũng sẽ làm rối loạn khuẩn đường ruột dẫn đến hội chứng này.
  •  Sự thay đổi nồng độ hormone trong cơ thể do những yếu tố khác tác động cũng có thể là nguyên nhân gây ra hội chứng này. (Ví dụ: kì kinh, dậy thì,..)

3. Những trường hợp dễ mắc ruột kích thích?

Có một sự trùng hợp ngẫu nhiên là những người hay mắc hội chứng ruột kích thích lại là những người hoạt động đầu óc, trình độ học vấn cao và  ở thành thị. Phải chăng vì yếu tố tâm lý, thần kinh là một yếu tố được xác định ảnh hưởng lớn đến hội chứng này.

Ở nữ giới với sự hoạt động mạnh và thay đổi liên tục của hoocmon theo chu kì kinh nguyệt cũng như những thay đổi bất thường về tâm lý khiến tỉ lệ mắc cao gấp đôi nam giới. Ở độ tuổi lao động từ 18-30 dễ mắc bệnh lý này nhất, sau đó sẽ giảm dần khi về độ tuổi trung niên.

4. Triệu chứng nhận biết Hội chứng ruột kích thích

  • Đau bụng: nhưng không thể diễn tả cụ thể đạu như thế nào, đau tại vị trí nào.
  • Có thể do ăn thức ăn lạ hay thức ăn để lâu hoặc do lạnh bụng. Có thể đau một lúc hoặc đau kéo dài cả ngày tới 1-2 ngày. Nhìn chung triệu chứng đau bụng là triệu chứng thường xuất hiện của hội chứng này nhưng khi bị đau bụng  không thể xác định được chắc chắn là do hội chứng ruột kích.
  • Táo bón hoặc tiêu chảy: Một trong hai triệu chứng có thể xảy ra khi bị hội chứng ruột kích thích tùy vào cơ địa của mỗi người. Tuy nhiên nếu phân dính máu thì phải nghĩ đến nguyên nhân khác như xuất huyết dạ dày, trĩ,…
  • Đầy hơi, khó chịu, chướng bụng, cảm giác bụng nặng nề giống như ăn no.
  • Cảm thấy buồn nôn, nôn nhiều hoặc nôn khan.
  • Cơ thể mệt mỏi, chóng mặt, đau đầu, mất ngủ.

Các triệu chứng này có thể xuất hiện và biến mất và thay đổi theo thời gian. Hoặc có thể làm người bệnh nhầm lẫn khi mắc các bệnh khác cũng có biểu hiện tương tự.

Chính vì vậy khi có bất kỳ những biểu hiện bất thường nào của cơ thể, nên đến các cơ sở ý tế gần nhất để được các bác sĩ có chuyên môn khám và điều trị kịp thời, chính xác.

Triệu chứng Hội chứng ruột kích thích

5. Chẩn đoán tình trạng hội chứng ruột kích thích

IBS rất khó phát hiện bằng những biểu hiện cụ thể nên để chẩn đoán hội chứng này cần dùng phương pháp loại trừ. Các bác sĩ cần làm thăm khám cũng như yêu cầu bệnh nhân làm những xét nghiệm để tránh bỏ sót các bệnh lý khác:

  • Chụp khung đại tràng.
  • Xét nghiệm phân.
  • Sinh thiết trực tràng hoặc đại tràng.
  • Soi trực tràng và đại tràng.

6. Điều trị hội chứng ruột kích thích như thế nào?

Hiện nay chưa có một biện pháp hay thuốc đặc trị cho hội chứng ruột kích thích. Ở cả Tây y và Đông y đều chỉ đưa ra được các phương thuốc làm giảm triệu chứng chứ chưa có thuốc trị dứt điểm bệnh này.

Y học hiện đại

Các loại thuốc có thể được sử dụng bao gồm: Thuốc bổ sung chất xơ; Thuốc chống trầm cảm; Thuốc chống tiêu chảy; Thuốc kháng sinh; Thuốc kháng cholinergic và chống co thắt;;…Tuy nhiên bệnh có thể tái phát khi ngừng sử dụng thuốc.

Uống thuốc điều trị Hội chứng ruột kích thích

Y học cổ truyền

Theo Đông y, hội chứng ruột kích thích được xếp vào các chứng:Tiết tả, phúc thống, phúc chướng, tiện bí…Nguyên nhân bệnh là do rối loạn công năng các tạng phủ, đặc biệt là tỳ vị, thận, can và các yếu tố đàm thấp, huyết ứ.

Tùy theo nguyên nhân và biểu hiện lâm sàng mà Đông y phân thành các thể bệnh khác nhau và dùng các bài thuốc cổ phương, nghiệm phương gia giảm các vị thuốc sao cho phù hợp. Nhưng pháp điều trị chủ đạo vẫn là điều hòa chức năng tỳ vị, hành khí chỉ thống, chỉ tả (nếu đại tiện lỏng), nhuận tràng thông tiện (nếu đại tiện táo)..

7. Người mắc hội chứng ruột kích thích cần lưu ý những gì?

Để điều trị và phòng ngừa hội chứng ruột kích thích – một trong những bệnh thường gặp hiện nay, người bệnh cần thực hiện tốt 5 nội dung sau:

  1. Giữ cơ thể thoải mái, tránh lo âu, căng thẳng, suy nghĩ nhiều.
  2. Có chế độ ăn uống lành mạnh, khoa học như:
  • Tăng cường, bổ sung thực phẩm giàu chất xơ như rau xanh, hoa quả trong mỗi bữa ăn.
  • Ăn uống đúng giờ, lượng vừa phải, không nên ăn uống quá nhiều.
  • Ăn uống đủ bữa, không nên bỏ bữa, nhất là bữa sáng.
  •  Hạn chế uống bia rượu, cà phê, hút thuốc lá và các chất kích thích khác.
  • Kiêng ăn những đồ ăn uống sinh hơi như: đồ uống có ga, các loại đậu, bắp cải, nho, táo…
  • Tránh các thực phẩm nhiều chất béo, thực phẩm chiên rán nhiều dầu mỡ, thực phẩm khó dung nạp lactose, các loại đồ ăn cay.
  • Uống nhiều nước mỗi ngày.
  • Không ăn thức ăn để lâu, quá hạn sử dụng hoặc điều kiện bảo quản không tốt.
  • Không ăn thức ăn khó tiêu, dễ gây đầy hơi như khoai, sắn hay bánh ngọt nhiều bơ, hoa quả nhiều đường như cam, quýt, xoài, mít.
  1. Sử dụng thuốc tiêu chảy và thuốc nhuận tràng tuân thủ theo đơn của bác sĩ.
  2. Tập thể dục thường xuyên, cố gắng mỗi ngày  có những vận động thể chất ít nhất 30 phút.
  3. Tránh thức khuya, nên đi ngủ sớm, ngủ đúng giờ và ngủ đủ 8 tiếng/ngày, để tránh gây mệt mỏi căng thẳng.